Ders: Kriminoloji ve Kriptoloji

Öğretmen: Emine Derinkuyu / BAÜ Uzm. Lara Özer

Konu: Kriptoloji Nedir? Şifreleme Yöntemleri ve Vücut Dili Şifreleri

Sınıf: 1–2–3. Sınıf

Süre: 40 Dakika

Yaklaşım: UbD (Understanding by Design)

Ürün: Vücut Dili Şifre Kartları ve Gizli Hareket Mesajlaşması

1. Aşama — İstenen Sonuçlar

Büyük Fikirler

• Kriptoloji, mesajları sadece istenen kişinin okuyabileceği hale getirme sanatıdır.
• Bilgi, farklı yöntemlerle (sayılar, semboller, hareketler) saklanabilir.
• Şifreyi çözmek için bir “anahtar” (yöntem) gerekir.

Kalıcı Anlamalar

Öğrenciler:

• Kriptolojinin “gizli yazma” anlamına geldiğini anlar.
• Şifreleme yöntemlerinin (Sezar şifresi, Mors, vücut dili) isimlerini ve temel mantığını fark eder.
• Vücut hareketlerinin birer şifre (sembol) olarak kullanılabileceğini kavrar.

Temel Sorular

• Kriptoloji nedir ve neden ihtiyaç duyarız?
• Bir mesajı kimsenin anlamaması için nasıl saklarız?
• Sadece vücudumuzu kullanarak arkadaşımıza nasıl gizli bir şey söyleyebiliriz?

Bilgi

• Kriptolojinin tanımı.
• Alt alanlar: Kriptografi (şifreleme) ve Kriptanaliz (şifre çözme).
• Yöntem adları: Sezar Şifrelemesi, Mors Alfabesi, Sembol Şifreleme.
• “Anahtar” kavramının önemi.

Beceri

• Kriptoloji terimini doğru kullanır.
• Belirlenen vücut dili şifrelerini hatasız silsileyle yapar.
• Arkadaşının yaptığı vücut hareketlerini “çözerek” mesajı bulur.

2. Aşama — Kanıtlar

Performans Görevi

Öğrenciler, 3’lü gruplar halinde birbirlerine sadece el, kol ve baş hareketlerinden oluşan 3 kelimelik bir “hareket şifresi” gönderir ve karşı tarafın bunu çözmesini sağlar..

Değerlendirme Ölçütleri

• Kriptolojinin ne olduğunu basitçe ifade etme.
• Vücut dili şifrelerini akıcı şekilde uygulama.
• Şifre çözme sürecinde sabırlı ve dikkatli olma.

Ölçme Araçları

• Şifre çözme oyunu.

3. Aşama — Öğrenme Planı

Ders Akışı (40 dk)

1. Giriş (5 dk)

• Sınıfa üzerinde garip semboller olan kapalı bir kutu veya zarf getirilir.
• “Bu zarfın içinde çok önemli bir sır var ama sadece gerçek ajanlar okuyabilir. Sizce bu yazıları nasıl okuruz?” sorusuyla ilgi çekilir.

2. Keşfetme (10 dk)

Kriptoloji Nedir?

• Hikayeleştirilerek anlatılır (Antik çağdaki casuslar, gizli mektuplar).
• Alt Alanlar & Yöntemler: “Sezar” (harf kaydırma), “Mors” (ses/ışık) ve “Vücut Dili” (hareket) kısaca tanıtılır.

2. Uygulama (20 dk)

• Sınıfça bir şifre anahtarı oluşturulur: * Kollar yukarı: “Selam” * Kulak tutma: “Kaç” * Sağa dönme: “Beni Takip Et”
• Öğrenciler sırayla tahtaya kalkıp bu hareketleri yaparak arkadaşlarına gizli talimatlar verir.

3. Kapanış (5 dk)

• * “Eğer anahtarı (hareketlerin anlamını) bilmeseydik mesajı anlayabilir miydik?” sorusu tartışılır.
• Kriptolojinin günlük hayatta (telefon şifreleri vb.) nerede olduğu vurgulanır.

Farklılaştırma

• Sınıf: Sadece 2 hareketli basit vücut şifreleri, görsel kart desteğiyle.
• Sınıf: 4 hareketli şifre dizileri ve basit bir Sezar şifresi örneği (A yerine B yazmak gibi).
• Sınıf: Kendi vücut dili alfabelerini oluşturma ve “Kriptanaliz” (şifre kırma) üzerine kısa bir beyin fırtınası.

Beklenen Kazanımlar

• Kriptolojiyi tanımlar.
• Temel şifreleme türlerini sayar.
• Vücut diliyle basit bir mesajı şifreler ve çözer.

Ev Görevi:

Ailenle akşam yemeğinde sadece kaş ve göz hareketlerinden oluşan 2 kelimelik gizli bir şifre belirle ve yarın sınıfta paylaş!