Ders: Kriminoloji ve Kriptoloji

Öğretmen: Emine Derinkuyu / BAÜ Uzm. Lara Özer

Konu: Yıldızlararası Gizli Mesaj Servisi (Sembollerle Şifreleme)

Sınıf: 1-2-3. Sınıf

Süre: 40 Dakika

Yaklaşım: UbD (Understanding by Design)

Ürün: Gizli Mesaj Kartı ve Kişisel Şifre Anahtarı

1. Aşama — İstenen Sonuçlar

Büyük Fikirler

• Kriptoloji, bilginin gizliliğini sağlama sanatıdır.
• Semboller, harflerin yerine geçerek gizli bir dil oluşturur.
• Bir şifreyi çözmek için “anahtar” (key) adı verilen bir kılavuza ihtiyaç vardır.
• Gizli iletişim, güvenli veri paylaşımının temelidir.

Kalıcı Anlamalar

Öğrenciler:

• Harflerin yerine farklı semboller (yıldız, gezegen, güneş vb.) kullanılabileceğini anlar.
• Bir şifrenin çözülmesi için doğru eşleştirme tablosunun (anahtar) şart olduğunu fark eder.
• Kriptolojinin günlük hayatta (şifreler, gizli notlar) önemini kavrar.
• Sabır ve dikkatle karmaşık görünen bir sorunun çözülebileceğini deneyimler.

Temel Sorular

• Gizli bir mesajı başkalarının okumasını nasıl engelleriz?
• Semboller bir dili nasıl oluşturur?
• Şifre anahtarı neden sadece “ajanlar” (gönderici ve alıcı) arasında kalmalıdır?
• Eğer şifre anahtarını kaybedersek mesajı okuyabilir miyiz?

Bilgi

• Kriptoloji ve Şifreleme kavramlarının temel tanımı.
• Sembol-Harf eşleştirme mantığı.
• “Uzay Alfabesi”ndeki 8 temel sembol ve karşılıkları.
• Mesaj yazma (şifreleme) ve mesaj okuma (deşifre etme) süreçleri.

Beceri

• Sembolleri doğru harflerle eşleştirerek gizli mesajı çözer.
• Verilen bir kelimeyi sembollere dönüştürerek şifreler.
• Kendi özgün sembollerini tasarlayarak basit bir anahtar oluşturur.
• Mantıksal çıkarım yaparak eksik sembolleri tahmin eder.

2. Aşama — Kanıtlar

Performans Görevi

Öğrenciler, “Uzay Alfabesi” anahtarını kullanarak kendilerine verilen gizli görev kartındaki kelimeyi deşifre eder ve ardından arkadaşına göndermek üzere kısa bir kelimeyi şifreler.

Değerlendirme Ölçütleri

• Sembollerin harf karşılıklarını doğru bulma.
• Şifreleme ve deşifre etme işlemlerini hatasız tamamlama.
• Kendi sembollerini yaratıcılıkla oluşturma.
• Etkinlik sırasındaki odaklanma ve dikkat seviyesi.

Ölçme Araçları

• Sözlü soru-cevap (Şifre nedir? Neden saklarız?).
• “Gizli Ajan” çalışma kağıdı uygulaması.
• “Kendi Alfabeni Kur” tasarım köşesi.

3. Aşama — Öğrenme Planı

Ders Akışı (40 dk)

 Giriş (5 dk):

• Sınıfa “Gizli Ajanlar, göreve hazır mısınız?” diyerek girilir.
• Tahtaya birkaç garip sembol (☀️ 🌙 🚀) yazılır ve “Burada ne yazıyor olabilir?” sorusuyla merak uyandırılır.

Keşfetme (10 dk):

• “Yıldızlararası Gizli Mesaj Servisi” hikayesi anlatılır.
• Uzay Alfabesi (Şifre Anahtarı) tanıtılır: “Bakın, bu güneş aslında A harfiymiş!”
• Örnek bir kelime (Örn: “AY”) tahtada birlikte çözülür.

 Uygulama (20 dk):

• Öğrencilere hazırladığımız çalışma kağıtları dağıtılır.
• Görev 1: Uzaydan gelen gizli mesajı çözme (Sembolden harfe).
• Görev 2: Dünya’dan uzaya cevap gönderme (Harften sembole).
• Görev 3: Her öğrencinin kendi ismini sembollerle yazması.

 Kapanış (5 dk):

• “Şifre anahtarını sınıftan olmayan biri bulsaydı ne olurdu?” sorusu tartışılır.
• En hızlı ve doğru çözen “Baş Kriptolog” ilan edilir.

Farklılaştırma

1. Sınıflar İçin (Görsel ve Duyusal Odaklı):
2. Sınıf: 3-4 harfli kısa kelimeler ve sadece görsel eşleştirme.
3. Sınıf: 5-6 harfli kelimeler ve kendi ismini şifreleme.

Beklenen Kazanımlar

• Bir şifrenin çözülmesi için doğru eşleştirme tablosunun (anahtar) şart olduğunu fark eder.
• Kriptolojinin günlük hayatta (şifreler, gizli notlar) önemini kavrar.
• Sabır ve dikkatle karmaşık görünen bir sorunun çözülebileceğini deneyimler.

Ev Görevi:

Ailene evde kullanabileceğiniz 3 sembollük gizli bir dil öğret ve onlara gizli bir not bırak!.