Ders: Psikolojik Sağlamlık

Öğretmen: Psk. Aslıhan Merve Mercan

Konu: Duygu Farkındalığı ve Duygu Düzenleme

Sınıf: 4–5–6. Sınıflar

Süre: 40 Dakika

Yaklaşım: UbD (Understanding by Design)

Ürün: Duygu Yönetimi ve Psikolojik Sağlamlık Farkındalık Çalışması

1. Aşama — İstenen Sonuçlar

Büyük Fikirler

• Duygular insan yaşamının doğal bir parçasıdır.
• Öfke bir duygu, davranış ise bir seçimdir.
• Duygular erken fark edildiğinde yönetilebilir.
• Psikolojik sağlamlık, zorlayıcı duygularla başa çıkabilme becerisidir.

Kalıcı Anlamalar

Öğrenciler:

• Öfke ve mutluluk gibi temel duyguların evrensel olduğunu anlar.
• Öfkenin bedensel ve bilişsel boyutlarını fark eder.
• Duygu ile davranışın birbirinden farklı olduğunu kavrar.
• Duyguların bastırılmak yerine sağlıklı yollarla ifade edilmesi gerektiğini deneyimleyerek öğrenir.
• Erken farkındalığın duygusal kontrolü kolaylaştırdığını anlar.

Temel Sorular

• Öfke neden ortaya çıkar?
• Öfkelendiğimde bedenimde ve zihnimde neler olur?
• Duygularımı yönetebilir miyim?
• Duygularımı bastırmak ile düzenlemek arasındaki fark nedir?
• Zor duygular psikolojik sağlamlığı nasıl etkiler?

Bilgi

• Temel duygular ve özellikleri
• Öfkenin fizyolojik belirtileri (kalp atışının hızlanması, kas gerilimi, yüz kızarması vb.)
• Tetikleyici olay kavramı
• Duygu–düşünce–davranış ilişkisi
• Sağlıklı duygu ifade yolları (konuşma, yazma, fiziksel aktivite vb.)

Beceri

• Yoğun duygu yaşadığı bir durumu analiz eder.
• Bedensel sinyalleri tanımlar.
• Duygu ile davranış arasındaki farkı ifade eder.
• Alternatif tepki yolları üretir.
• Metafor üzerinden çıkarım yapar.
• Grup içinde saygılı paylaşım gerçekleştirir.

2. Aşama — Kanıtlar

Performans Görevi

• Öğrenciler sinirli ejderha figürü aracılığıyla yoğun öfke yaşadıkları bir anıyı paylaşır ve analiz eder.
• Sakin ejderha aracılığıyla olumlu bir deneyimi ifade eder.
• Karbonat–sirke deneyindeki tepkime ile duygu birikimi arasındaki ilişkiyi açıklar.
• Renkli köpük etkinliğini duygu paylaşımı ile ilişkilendirir.
• “Patlama olmadan önce ne yapılabilir?” sorusuna çözüm önerisi sunar.

Değerlendirme Ölçütleri

• Duyguyu doğru tanımlama
• Bedensel ve bilişsel belirtileri ifade edebilme
• Duygu–davranış ayrımı yapabilme
• Metaforik bağlantı kurabilme
• Grup içi aktif katılım

Ölçme Araçları

• Sözlü soru–cevap
• Tartışma gözlemi
• Refleksiyon soruları
• Kapanış değerlendirme cümleleri

3. Aşama — Öğrenme Planı

Ders Akışı (40 dk)

1. Giriş (5 dk)

• Duygular hakkında beyin fırtınası yapılır.
• Sinirli ve sakin ejderha figürleri tanıtılır.
• “Öfke sizce kötü bir duygu mu?” sorusu yöneltilir.

2. Paylaşım ve Analiz Çalışması (10 dk)

• Sinirli ejderha → Öfke anısı paylaşımı
• Sakin ejderha → Mutlu anı paylaşımı
• Paylaşım sonrası:
  • O anda bedeninde neler oldu?
  • Aklından hangi düşünceler geçti?
  • Davranışın ne oldu?

Duygu–düşünce–davranış ilişkisi üzerinde durulur.

3. Deney 1 – Öfke Metaforu (10 dk)

Karbonat, sirke ve boya kullanılarak kimyasal tepkime gözlemlenir.

Metaforik bağlantı:

• Karbonat → İçimizde biriken duygu
• Sirke → Tetikleyici olay
• Patlama → Kontrolsüz tepki

Tartışma:

• Duygular birikirse ne olur?
• Patlamadan önce erken sinyalleri fark edebilir miyiz?
• Alternatif bir tepki nasıl olabilir?

4. Deney 2 – Renkli Köpük Çalışması (10 dk)

Pet şişe düzeneği ile sabunlu yüzeyden renkli köpük oluşturulur.

Metaforik bağlantı:

• Şişe içindeki hava → İçsel duygu
• Üfleme → İfade etme
• Renkli köpük → Paylaşıldığında hafifleyen ve düzenlenen duygu

Tartışma:

• Duyguyu bastırmak neye benzer?
• Konuştuğumuzda neden rahatlarız?
• Sağlıklı ifade yolları nelerdir?

5. Kapanış (5 dk)

Öğrenciler cümleyi tamamlar:

• “Bir dahaki öfkelendiğimde…”
• “Bugün öğrendiğim en önemli şey…”

Psikolojik sağlamlığın; zor duygularla baş edebilme gücü olduğu vurgulanır.

Farklılaştırma

1. Sınıf: Bedensel farkındalık ve duygu isimlendirme ağırlıklı
2. Sınıf: Duygu–davranış ayrımı ve tetikleyici analiz
3. Sınıf: Alternatif tepki üretme ve duygu düzenleme stratejileri

Beklenen Kazanımlar

Öğrenciler:

• Duyguların doğal olduğunu açıklar.
• Öfkenin bedensel ve bilişsel belirtilerini tanımlar.
• Duygu ile davranış arasındaki farkı ifade eder.
• Öfke patlamadan önce alternatif tepki yolları üretir.
• Duyguların sağlıklı ifade edildiğinde düzenlenebileceğini kavrar.